Exit Rakasha

Μετά από μια σύντομη άνοιξη, ο μπλογκάς εξαιτίας του οποίου και χάρη στον οποίο τόλμησα να βγω στο μεϊντάνι αποχωρεί. Για μένα ήταν ο γουάου από τους Διόσκουρους, ο αθάνατος.

Είμαι στενοχωρημένος.

μπερεκέτης: ΡΑΝΤΕΒΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΠΝΕΥΣΗ (Νο 2)

Sraosha, kukuzelis: Υλικό για μια μελλοντική λαογραφία.

Συμβολίζει την αυτογνωσία. Όποιος ψάχνει για παλιές φωτογραφίες, θα βρει πολύ ενδιαφέροντες φωτογράφους στο χώρο της λεγόμενης τσόντας. Μπορεί όμως και να ήταν ένας μόνος του που τράβηξε όλες τις ωραίες φωτό. Ανώνυμες καταστάσεις.

*

kukuzelis: "Ένα από τα πράγματά που είχε ήταν ένα κείμενο τυλιγμένο σε χαρτί."

Χμμ... Να κάτι που δεν ήξερα. Θα μπορούσε κάλλιστα να είχε μέσα λίγα γραμμάρια ηρωίνης, λίγα γραμμάρια χασίσι. Κι εγώ αν είχα κάτι τέτοιο κρυμμένο, το Κοράνι θα έλεγα πως κρατούσα.

Sraosha: Έλα μωρέ kukuzelis τους σκατόμπατσους, γαμώ την κουφάλα που έχουν για κεφάλα. Τα ζώα. Και καλά, δε βρήκε ηρωίνη. Γιατί το έσκισε φύλλο-φτερό και το ποδοπάτησε; Ή είναι κι αυτά "ψέματα", όπως λ.χ. ότι δέρνουνε γριούλες;

Τώρα μιλάμε και στο ιμέιλ για μπάτσους. Μήπως είμαστε κρυπτομπατσόφιλοι;

kukuzelis: Κρυπτομπατσόφιλες αδελφές, να τι είμαστε.

Αλλά, ξέρω γω; Πώς ανοίγουνε δηλαδή ένα τέτοιο δεματάκι; Όταν μάλιστα η λέξη Ισλάμ και το μαγικό/ιερό απόσπασμα του Κορανίου, που το κρατάμε επάνω μας για μας φυλάει, ξέρω γω, από τα τζίνια, είναι ουσιαστικά άγνωστες έννοιες για τους περισσότερους Έλληνες; Κάτι τέτοιες ώρες γουστάρω την Ορθοδοξία και την καταλλαγή της.



Sraosha: kukuzelis,το Κοράνι είναι μικρό βιβλιαράκι. Δεν πρέπει να το αγγίζεις εάν δεν έχεις κάνει τους τελετουργικούς καθαρμούς σου, ένας Σουδανός την πρωτη μου μέρα στο Λονδίνο μού το είπε πολύ ευγενικά κι εγώ ευγενικά δεν άγγιξα το Κοράνι του. Αυτό εξηγεί το χαρτάκι μέσα στο οποίο φύλαγε τα χαρτάκια ή το βιβλιαράκι (δες και παρακάτω).

Τώρα, άλλο εξετάζω το βιβλιαράκι ή τις διπλωμένες φωτοτυπίες του Κορανιού όπως εξετάζω την άδεια και το δίπλωμα, ή -- έστω -- ένα ξένο διαβατήριο κάποιας κωλοχώρας που δεν έχω ξανακούσει, άλλο πιάνω και ξεσκίζω και ποδοπατάω. Αυτό και το χειρότερο γελαδερό της ΕΛ.ΑΣ. το ξέρει.

“Κάτι τέτοιες ώρες γουστάρω την Ορθοδοξία και την καταλλαγή της.” Ελπίζω να σαρκάζεις, γιατί ζεις σε μια χώρα που φοράνε κομποσχοίνια, τιμιόξυλα τυλιγμένα σε ατλάζι με σχήμα τυροπιτάκι, ξύλινους σταυρούς που έχει ευλογήσει ο γέρων Κουκουζέλης ο Αγιορείτης ή η γερόντισσα Σουλτανία της Μονής Γκιουλού ή παλαιστίνιος αρχιμανδρίτης του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων πάνω από το σημείο που κάποιος μπάτσος Ρωμαίος σβέρκωσε τον φανατικό Κύριο Ημών. Ζεις σε μια χώρα όπου κουβαλάνε μπαμπάκια με Άγιο Μύρον μέσα σε αλουμινόχαρτα, μπουκαλάκι αγιασμό μέσα σε τσάντες, εικονίτσες χάρτινες στα πορτοφόλια τους οι οποίες εικονίζουν συγκεκριμένη εικόνα κάποιου που πρεσβεύει στον Κύριο (που λέγαμε) υπέρ ημών: τον αρχάγγελο του Μανταμάδου, την Παναγία την Τρυπιώτισσα, τον Άγιο Νικόλαο τον σφαγμένο... Θα πάταγε τίποτε από αυτά το όρνιο της ΕΛ.ΑΣ. επειδή θα το έβρισκε τυλιγμένο σε χαρτάκια, κουτάκια, αλουμινόχαρτα;

kukuzelis: Για την Ορθοδοξία έχεις τα δίκια σου... Αυτά που μου γράφεις για τον Σουδανό, πρώτη φορά ακούω κάτι ανάλογο. Πόσο περισσότερο ο μπάτσος (σε μια χώρα που δεν έχει το παρελθόν του Ηνωμένου Βασιλείου)...

Αλλά και πάλι, χμμ... Παρατηρώ τη φωτογραφία:



Αν δεν πρόκειται για τυχαία φωτό, δεν μου φαίνονται και πολύ βανδαλισμένες οι σελίδες του Κορανίου που περιείχε το δέμα.

Φανταζόμουν, που λες, ένα βιβλίο με κάτι σαν χρυσά γράμματα απ έξω (όπως οι μεταφράσεις του Κορανίου που έχω σπίτι) να έχει ξεσκίσει και πετάξει κάτω ο προφέσιοναλ... Φανταζόμουν υπερβολικά προφανή πράγματα... Τώρα έχω ενοχές...

Sraosha: Κυκλοφορούν με κοράνια-εγκόλπια. Τους βλέπω εδώ. Σε μια ανεικονική θρησκεία, το φυλαχτό σου είναι ο λόγος του Θεού. Επαναλαμβάνω, άντε το άγγιξε όπως ένα διαβατήριο Μπανγκλαντές ή Ζάμπιας. Τα υπόλοιπα;

Ο νεοελληνικός πολιτισμικός αυτισμός-σολιψισμός (πώς λέμε μαρξισμός-λενινισμός) είναι όπως πάντα μνημειώδης. Πού να ξέρουν τα σώματα ασφαλείας για τους μουσουλμάνους. Ήρθαμε για πρώτη φορά σε επαφή μαζί τους μόλις επί Βασιλέως Ηρακλείου. Στην ελληνική επικράτεια έχουμε κάτι Τούρκους που τους λέμε Μουσουλμάνους. Αλλά δεν είναι ίσως Μουσουλμάνοι, ισως διαβάζουνε το Νίτρο στα τζαμιά τους, όχι το Κοράνι.

Οι (έλληνες) μπάτσοι (έχω μπάτσους στο σόι: αδερφός θείας, ξάδερφος γιαγιάς, πρώην γκόμενος ξαδέρφης) στρατολογούνται από τον πάτο. Τη δεξιά μεριά του πάτου. Ιδίως όσοι διαλέγουν να πάνε στα ΜΑΤ-ΜΕΑ κτλ. Αυτό είναι το πρόβλημα, όχι αν είχε κόψει τα νύχια του κι αν είχε πλύνει τα αχαμνά του το τσογλάνι που ψηλάφισε (και κατόπιν τσαλαπάτησε) το εγκόλπιο του βρωμοπακιστανού, ή τι διάολο ήταν.



*
Η πρώτη φωτογραφία από το vintage photo. Οι υπόλοιπες από το καταπληκτικό μπλογκ Agence Eureka (ή εξ αιτίας του), εκτός από τη φωτογραφία του "Κορανίου" που είναι από το BHMA. Οι εικόνες μεγεθύνονται αν κλικάρεις πάνω τους. Επιμέλεια kukuzelis.
*

kukuzelis: cult

Η θρησκευτική διάσταση του κομμουνιστικού κινήματος. Ή η κομμουνιστική διάσταση του θρησκευτικού κινήματος, όπως προτιμάτε.


*
ΥΓ Στον πρώτο σύνδεσμο έχουν ενδιαφέρον και τα σχόλια. Ίσως απορήσει κανείς με το αρκτικόλεξο ΓΟΧ, που εμφανίζεται εκεί. Μάλλον πρόκειται για τους παλαιοημερολογίτες.
*
ΥΓ 2 Για τον δεύτερο σύνδεσμο: Έχει πλάκα το ότι βάζοντας στο google τους όρους αναζήτησης "Χουρμουζιάδης, σωστή σκέψη" πας κατευθείαν εκεί που θέλεις.
*

μπερεκέτης: ΣΥΝΟΨΙΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΟΥ

Κάποτε υπήρχε ένα παιχνιδάδικο κάπου στην Πατησίων. Ο ιδιοκτήτης του, στη βιτρίνα, τη ναυαρχίδα του καταστήματος, ιδίως όμως στα αποβατικά δια των οποίων ενασκούσε την κατά του πεζοδρομίου επεκτατική του πολιτική, τους καθημερινώς επί το αραιότερον παρανόμως παρατεταγμένους πάγκους, αντί άλλης διαφημίσεως είχε αραδιάσει χαρτονένιες ταμπέλες, διαφόρων μεγεθών, που όλες τους, απευθυνόμενες προς τα ήδη εκμαυλισμένα παιδάκια, έγραφαν την ίδια, ολέθρια για τους γονείς, προτροπή: «κλάψε, και θα στο αγοράσουν».

Sraosha: Ηθικός πανικός

Πριν καιρό έγραψα για τη σύλληψη ενός γκραφιτά στη Λευκωσία. Ο γκραφιτάς στην ανάκριση ρωτήθηκε "για τη σχέση του με τους αναρχικούς που προκαλούν επεισόδια". Στα σχόλια εκεί απλώς σημείωσα ότι "το παραμύθι ότι αναρχικοί στην Κύπρο προκαλούν επεισόδια είναι κλασικό παράδειγμα ηθικού πανικού: οι αναρχικοί στην Κύπρο δεν προκαλούν επεισόδια, απλώς, όταν διαμαρτύρονται, τους τουλουμιάζουνε στο ξύλο οι (σχεδόν κατά τεκμήριο) διεφθαρμένοι μπάτσοι της ΚουΔού". Όπου 'ΚουΔού', Κυπριακή Δημοκρατία.

Δεν έχω σκοπό να ξαναγράψω εδώ για το αναρχικό και αντιεξουσιαστικό κίνημα σε Ελλάδα και Κύπρο, αφού έχω ασχοληθεί αρκετά με το θέμα πρόσφατα και είμαι και αναρμόδιος, τελικά. Διαολίζομαι όμως να διαβάζω ότι οι "αναρχικοί προκαλούν επεισόδια" σε μια κοινωνία όπου, ακόμα και σήμερα, όταν θέλεις να εκφοβίσεις κάποιον ή λ.χ. να του υπενθυμίσεις χρέη του, βάζεις ανθρώπους γνωστούς να του κρούσουν (κάψουν) το αμάξι. Μέχρι κι εγώ έχω πρόσβαση σε τέτοιους ανθρώπους. Εγώ ο ξένος, ο πράος, ο άσχετος, ο Καλαμαράς, ο κοσμοκαλόγερος. Έτσι, έως πολύ πρόσφατα είχαμε έναν 'εμπρησμό' στις ειδήσεις κάθε τρεις-τέσσερις μέρες (ποιος ξέρει πόσοι δεν καταγγελλόντουσαν). Απεναντίας, θα ήθελα σοβαρά να αναφέρει κάποιος (πέρα από ανορθόγραφα συνθήματα, κυρίως μουτζουρώματα των πολλών φασιστικών, κι ένα μπουγέλο μαύρη μπογιά στα δικαστήρια με αφορμή τα πρόσφατα αίσχη) έστω και ένα επεισόδιο που προκάλεσαν "αναρχικοί" στην Κύπρο. Άσε που ούτε κράνη ή κουκούλες δε φοράν οι έρμοι!

Ο φόβος των αναρχικών, ιδίως στα κανάλια, προέρχεται από την ίδια πηγή που εκπήγασε κι ο φόβος του ΣΥΝ στην Ελλάδα. Μια αφορμή χρειάζεται κι εδώ για να ολοκληρωθεί η μίμηση της ελλαδικής πράξεως (εξ ορισμού σπουδαίας και τελείας για την εδώ εξουσία -- αλλά τα έχουμε ξαναπεί).



Πάντως ο κιτρινισμός των μέσων δεν εξαρτάται από το μέγεθος του φορέα τους. Δε χρειάζεται να είσαι η Telegraph ή το CNN για να κάνεις το έργο του Οξαποδώ στην (αν)ενημέρωση και στην (παρα)πληροφόρηση, για να ρουφιανεύεις και να εκφοβίζεις. Αρκεί να περνιέσαι για αυθεντία, είτε είσαι ο παπα-Κίτσος, είτε η Fox News. Και δεν κάνεις πάντα το έργο σου με όσα λες αλλά -- κυρίως -- με όσα υπαινίσσεσαι. Πιχί, που λέει και μια ψυχή:

Χτες αναφέρθηκε ακόμα ένα φιάσκο της κυπριακής αστυνομίας. Προσπάθησαν να εξαρθρώσουν με τη Μέθοδο Κλουζώ μια σπείρα εισαγωγής μαριχουάνας (προφανώς και γιατί χαλάνε την πιάτσα στους ντόπιους παραγωγούς και καλλιεργητές -- προστατευτισμός, κουμπάρε, άσε). Φυσικά δεν είναι αυτό το θέμα μας: αν η αστυνομία έκανε τη δουλειά της (όχι "σωστά", απλώς αν έκανε τη δουλειά της), εγώ θα ήμουνα γραμμένος σε Σωματείο Φίλων του Μπάτσου. Το θέμα μας είναι ότι το δελτίο ειδήσεων του κρατικού ραδιοφώνου ανέφερε ότι οι εισαγωγείς ήταν ένας Πορτογάλος και μια μελαμψή Ολλανδέζα! Πιάνει κανείς σας τον τραγέλαφο; Κι αν ναι, από τα κέρατα; Αναφέρθηκε το χρώμα της επιδερμίδας της διακινήτριας; Γιατί; Γιατί είναι όλοι οι Κυπραίοι Φιλανδοί και τους προκαλεί μια αμηχανία κι έναν φόβο η μαυροκακαριασμένη όψη των μελαμψών ξένων; Όχι, αλλά για να ξεκαθαριστεί ότι δεν είναι 'γνήσια Ολλανδέζα', παρά μιγάδα. Απλώς είχε ένα ολλανδικό διαβατήριο εκεί πέρα, ποιος ξέρει ποιοι την έσπειραν. Σε ένα δεύτερο επίπεδο, το 'μελαμψή' εμπεριέχει και μια μομφή, μια προειδοποίηση απέναντι στο να ανακατώνονται οι φυλές. Έτσι είχανε βρίσει μια φίλη μου (ελληνοαφρικανή τρίτης γενιάς) έξω από ένα εκλογικό τμήμα στην Αθήνα: "βέβαια, αφού σας έδωσε ο Σημίτης ταυτότητες!" (ναι, η κωλόγρια είχε ζητήσει να δει την ταυτότητά της).

Να περάσουμε όμως κανονικά στην Αθήνα, για να δείτε ότι δεν πρόκειται απλώς για κυπριακή επαρχιωτίλα. Ας δούμε, λ.χ., τη Στιγμή της Αλήθειας. Την εκπομπή την έχω δει ακριβώς τέσσερις φορές (ναι, ξέρετε ότι έχω απέραντη υπομονή στον πραγματικό μου βίο: κοσμοκαλόγερος, σας λέω). Την πρώτη φορά έπαιζε ένας τύπος που πιθανότατα μισούσε τον πατέρα του, τη δεύτερη μια κοπέλα που είχε σεξουαλική ζωή ενός μέσου συνομήλικού της άντρα , την τρίτη ένας γιος ιδιοκτήτη στριπτιζάδικου που γλίτωσε το outing στο παρατσάκ, την τέταρτη μια κοπέλα γεννημένη στην Αλβανία (και Αλβανή όσο είμαι εγώ από το Παλιό Ψυχικό) που είχε σεξουαλική ζωή ενός γαμίκουλα συνομήλικού της άντρα. Παραλείπω όλα τα υπόλοιπα γύρω από αυτό το δημόσιο ξέσκισμα, στο οποίο απλώς απαντάς 'ναι' κι εύχεσαι να μη φας τα κέρδη σου σε καρδιολόγους για τον δύστυχο γονιό που παρακολουθεί, και μένω στο εξής:



Όλοι μας έχουμε πολλά μυστικά, και πολλά από αυτά θα είχαν τρομακτική ισχύ εάν τα εκθέταμε στην ατμόσφαιρα. Όμως, οι συντελεστές του παιχνιδιού αντιλαμβάνονται ότι τελικά για την κοινωνία μας δύο είναι τα είδη μυστικών που συνεγείρουνε τα πλήθη και πυροδοτούν ανατριχίλες και ρίγη: να μισείς τα γονικά σου και να είσαι πούστης. Αυτά αν είσαι άντρας. Αν είσαι γυναίκα, αρκεί να (παραδέχεσαι ότι) έχεις σεξουαλική ζωή.

Ανθρώπινη είναι -- ίσως -- η ευαισθησία απέναντι σε αυτά τα θέματα. Αυτό που με ξενίζει (ανάμεσα σε πολλά άλλα) είναι η εκλεκτική εμμονή με αυτά τα τρία θέματα, και μιλάω τώρα για καταστάσεις και γεγονότα πέρα από τη Στιγμή της Αλήθειας. Νομίζω ότι αυτή η εμμονή είναι χαρακτηριστική της κοινωνίας μας. Ενδεχομένως να μη μας ενδιαφέρει το 'καλό' και το 'κακό', το ορθό και το άδικο (ιδίως αφού είμαστε έτοιμοι να υποστηρίξουμε το άδικο εάν λ.χ. μάς διορίσει στο Δημόσιο), ενδεχομένως η ηθική στάση μας ως κοινωνίας να είναι καθαρά ηδονοβλεπτική, με την έννοια του "χαλβαδιάζω ό,τι δεν μπορώ να κάνω γιατί δε με παίρνει". Λέω, ενδεχομένως.

Μια παρένθεση: η "Αλήθεια" κάνει ό,τι μπορεί. Όταν οι συντελεστές ρωτάνε μια κοπέλα 19 χρονών εάν έχει παρτουζωθεί, αφού ήδη την έχουνε ρωτήσει εάν έχει κάνει "χρήση", πώς να το χειριστεί κι αυτή το θέμα ως παρουσιάστρια με το κοινό της να καγχάζει; Κι εγώ κάπως έτσι θα το χειριζόμουνα, κι ας μην [...].



Επιστρέφοντας τώρα στο μπανιστήρι. Κάποια στιγμή έπαψαν να ασχολούνται με την πορνογραφία οι παπάδες. Μάλλον επειδή κατάλαβαν ότι δε βάζει ιδέες στον κόσμο η πορνογραφία: οι ιδέες είναι εκεί που είναι έτσι κι αλλιώς -- άσε που πολλοί δεν έχουν άλλες ιδέες, μόνον πορνογραφικές. Έκτοτε η συζήτηση για την πορνογραφία έχει μετατραπεί σε μια συζήτηση σχετικά σοβαρών ανθρώπων:

Οι μεν αντιμετωπίζουν την πορνογραφία (και την πορνεία) όπως τη δουλεία: μια κατάσταση εξευτελισμού και ανελευθερίας, την οποία υπερασπίζονται με τάχα μου κοινωνικά και φιλοσοφικά επιχειρήματα όσοι επωφελούνται από αυτή: άλλωστε οι δουλοκτήτες τον 18ο και τον 19ο αιώνα έλεγαν ότι είναι καλύτεροι από τους καπιταλίστες, αφού έχουν ανθρώπινη σχέση με τους δούλους τους κι ευθύνη απέναντί τους (τους ταΐζουν, τους ντύνουν, τους στεγάζουν) και δεν μπορούνε να τους σχολάσουν ανά πάσα στιγμή. Πολλοί θεωρούν τη συμμετοχή στην πορνογραφία (ή και το σεξ επί χρήμασι) κάτι αντίστοιχο της εξαναγκαστικής εργασίας και ως a priori εξευτελιστική.

Οι δε μιλάνε για το δικαίωμα του αυτοπροσδιορισμού. Τι είναι πιο εξευτελιστικό: να σε πηδάν επαγγελματίες για 60-70 λεπτά (ώστε να βγει η περίφημη 20λεπτη σκηνή) για €2000 μίνιμουμ ή να καθαρίζεις λεκάνες, σκάλες, πατώματα, νιπτήρες, έως και δάπεδα σφαγείων με τη μάνικα, για μάξιμουμ €50 την ώρα; Η απάντηση είναι ότι εσύ αποφασίζεις. Πολλοί και πολλές που εκδίδονται μάλιστα θεωρούνε τους υποστηρικτές της άλλης πλευράς απλώς πατερναλιστές. Ακόμη περισσότεροί ζητούνε δικαιώματα και εργασιακή προστασία όσων συμμετέχουν στην πορνογραφία και των εργατών του σεξ αντίστοιχες με των άλλων εργαζομένων.

Το ενδιαφέρον είναι ότι η συζήτηση για την πορνογραφία (όχι όμως και για την πορνεία) έχει μετατοπιστεί από την κατανάλωσή της στο πώς παράγεται. Οπότε, ουσιαστικά, και οι δυο πλευρές θα δέχονταν, λ.χ. την πορνογραφική πρόζα και το πορνογραφικό κόμικ; Υπάρχει και το σχετικό νομικό θέμα.

A counterfactual by Sraosha

Ήμουν έτοιμος να γράψω κάτι μεγάλο, βαθύ και δύσκολο.

Θα λεγόταν "Ηθικός πανικός: από τους αναρχικούς μέχρι την πορνογραφία". Η πορεία θα διαγραφόταν μέσω της Στιγμής της Ηλίθιας και μιας μελαμψής Ολλανδέζας.

Όμως νυστάζω. Πάω στο κρεβάτι να διαβάσω Yourcenar και όλα τ' άλλα. Ίσως κάποια άλλη στιγμή.

'Οπως σ' τα λέω (εγώ ο Sraosha)

Κι εδώ.

Πετεφρής: Κλεώνυμον

ΧΡΥΣΟΥΛΑ ΣΑΑΤΣΟΓΛΟΥ- ΠΑΛΙΑΔΕΛΗ
ΜΑΚΕΔΟΝΙΣ –Ιστορία και τέχνη στην αρχαία Μακεδονία
ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΣ 2003

Παρουσίαση της 14ης Νοεμβρίου 2003


Ενα μικρό λεύκωμα,με εκατόν σαράντα πέντε σελίδες, εκατόν εικοσι πέντε εικόνες, χάρτες και διαγράμματα, με έναν βιβλιογραφικό οδηγό. Υπό τον άπαξ μνημονευόμενο στις πηγές και ευρηματικό τίτλο Μακεδονίς που έχει τη σημασία του.Με παράθεση δεκατεσσάρων χωρίων από βασικές αρχαίες πηγές,και σε μετάφραση, πλην ενός.Το κείμενο έχει την έκταση μεγάλου άρθρου εγκυκλοπαίδειας.Χρησιμοποιήθηκαν δημοσιευμένα αποτελέσματα ανασκαφών, οδηγοί, κατάλογοι εκθέσεων και μουσείων, μονογραφίες. Μια πρωινή βοσκή στις ημερομηνίες με οδήγησε στο πρώτο συμπέρασμα: επί έναν αιώνα , έως το 1977,χρονιά των βασιλικών τάφων,έβγαινε ένα σημαντικό βιβλίο στα έξη χρόνια.Από το 1978 έως το 1991, χρονιά του λησμονητέου πλέον «μακεδονικού», είχαμε τρία έργα τον χρόνο.Στην δεκαετία 1991-2000, έχουμε πέντε έργα τον χρόνο.Η δεκαετία των δύο μηδενικών τιμάται μόνον με έναν τίτλο, παρότι διανύουμε τον τρίτο της χρόνο. Μη βιάζεστε: δεν πρόκειται για γνωστική έκρηξη. Ενας οικονομολόγος θα είχε πολλά αχ και βάχ να αναφωνήσει αν του δίναμε τους ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους κάθε περιόδου και του ζητούσαμε την ακριβή σχέση απόδοσης έργου για κάθε περίπτωση.
Από αυτόν τον λειμώνα, η Χρύσα Παλιαδέλη, συνθέτει το υλικό της, χωρίζοντας πρόλογο, πέντε μέρη και επίλογο που περιλαμβάνει μια πινελιά της ρωμαϊκής περιόδου.Τα πέντε μέρη διαθέτουν διακριτή ιστορική και αρχαιογνωστική παράγραφο.


Το έργο ανήκει καθαρά στην κατηγορία των επιτομών.Αλλά διαθέτει ικανοποιητικά χωνεμένη την ελληνική και φιλελληνική άποψη για την ιστορία και αρχαιολογία της Μακεδονίδος γής και όχι του κράτους της Μακεδονίας.Η ουσιαστική συμβολή της Παλιαδέλη προέρχεται από την ενεργό ανάμιξή της στα αρχαιολογικά δρώμενα των καιρών,όπου τοποθετεί την έρευνά της και των συναδέλφων της σε μία ισότιμη και αντικειμενική βάση,τονίζοντας τα νέα στοιχεία που υπάρχουν, όπως ,προχείρως, τα περί ολόγλυφης πλαστικής του 4ου αιώνα. Εδώ θα είχα να παρατηρήσω, ότι η ιστορία έχει τον χαρακτήρα του χρονικού και ενδεχομένως δυσκολεύει έναν αμέριμνο αναγνώστη.Φυσικά, η εξακρίβωση των αντιθέτων τάσεων και η εξισορρόπησή τους σε έναν συγκεκριμένο γεωγραφικό χώρο,υπερβαίνει τα όρια της συγγραφής της, όχι διότι δεν έχει την ικανότητα της σύνθεσης, αλλά επειδή πρόκειται για ζητήματα που δεν είναι ακόμη σαφή στην γενική βιβλιογραφία.Ας πούμε, η Ολυνθος , ως αποικία και ως μικροκράτος καταστράφηκε ακριβώς από τους ανθρώπους που έχτισαν τις Αιγές και την Πέλλα.Τι σημαίνει όθεν το ιπποδάμειο της Ολύνθου σε σχέση με τα εκπληκτικά διόροφα των Πετρών; Ποια είναι η ενιαία πολιτισμική τους βάση; Είναι η γεωγραφία και το κλίμα που καθορίζει τις μορφές ή η ιωνικότητα και αιολικότητα των αρχαίων κατοίκων; Ποιοι κατοικούσαν την αρχαϊκή Σίνδο; Ποιοι το Αρχοντικό; Σε αυτά τα ζητήματα επικρατεί δισταγμός και ισχύουν όσα προαιωνίως κατέθεσαν παλαιοί ερευνητές. Άποικοι από την νότια Ελλάδα, Φρύγες, Παίονες, Θράκες, Μυκηναίοι, Βοττιείς,Μύγδονες, Ορέστες, παραμένουν θαυμάσια ονόματα για σύγχρονους συλλόγους και σωματεία, αλλά παραμένουν πεισματικώς φάσματα, βοηθούντων και των επιστημονικών σχολων άλλων κρατών, που ετεροχρονίζουν συστηματικά την ιστορία και δημιουργούν στους Ελληνες επιστήμονες δισταγμό να αναμιχθούν με ζητήματα ενεργού πολιτικής, ακριβώς επειδή έχουν αποδεχτεί την εμφύλια άποψη του πολιτικού πολιτισμού και δεν σπούδασαν επειδή ήθελαν να αποδείξουν κάτι,αλλά για να ασχοληθούν με αυτό που τους εθέρμαινε. Αυτόν τον σκόπελο η Παλιαδέλη τον γλυτώνει ήδη από τον τίτλο, θέτοντας την λέξη Μακεδονίς, επίθετο για το Γή, του Ηροδότου.Μιλάμε λοιπόν για την ιστορία που έχει διαπραχθεί και τα ευρήματα που έχουν ανακαλυφθεί σε συγκεκριμένο γεωγραφικό τοπίο.Οχι βέβαια στο στενό όριο της αρχαιότητας, όπου Μακεδονίς σήμαινε μια στενή λωρίδα προβούνων από την θάλασσα της Μεθώνης, χωρίς την Μεθώνη κι ως την Βέροια,χωρίς την Βέροια, αλλά μήτε και στο ευρύτατο και χαλαρό περιφερόμενο όριο του Βυζαντίου, όπου αναγράφεται ως Μακεδών, ένας κάτοικος χωριού στην Αδριανούπολη. Το Μακεδονίς στο βιβλίο σημαίνει «ο γεωγραφικός χώρος της σημερινής ελληνικής Μακεδονίας». Είναι ευφυές και πρακτικό.Η εξέταση ενός ζητήματος με επίκεντρο την γεωγραφία διευκολύνει τον αρχαιολόγο και κάνει το έργο του ιστορικού έργο ανιχνευτή.Η γεωγραφική προσέγγιση εξασφαλίζει πληρότητα στοιχείων, αφού αυτά καταγράφτηκαν και αυτά δημοσιεύτηκαν, αλλά μεταφέρει σε άλλους χώρους, ήκιστα επιστημονικούς, τον μετέπειτα διάλογο.Μας ξαφνιάζει δυσάρεστα που διάφοροι καταγράφουν αυτά που υπάρχουν στις χώρες τους, με ενότητα μεθόδου, επειδή χρωματίζουν κατά το δοκούν ιστορικά τα ευρήματα. Αυτό δεν το έχουμε αποφύγει και οι Ελληνες, και σε πολύ απλά πράγματα, βαφτίζοντας φερ΄ειπείν κάποιους πολιτισμούς ως προελληνικούς, ενώ είχαν σίγουρα κάποιο όνομα που δεν το ξέρουμε.Αλλά την ιστορία δεν την γράφουν οι νικητές, την γράφουν οι ζωντανοί.Γι΄αυτό και η ιστορία των Φρυγών, των Κιλίκων και των Μασσαγετών θα είναι μονίμως έρμαιο των εποχών.


Η Μακεδονίς της Χρύσας δεν είναι λοιπόν ένα αρχαιογνωστικό δοκίμιο, από αυτά που παράγονται αφειδώς από αγγλοσαξονικούς κυρίως εγκεφάλους, μεταξύ diletanti και sportsmen που δημιουργούν μεγάλες αντιρρήσεις στους ειδικούς ερευνητές αλλά και έχουν μεγάλο και ανερχόμενο αναγνωστικό κοινό.Είναι η νοικοκυρεμένη δουλειά ενός επαγγελματία που σέβεται συναδέλφους, κατοικεί στην Θεσσαλονίκη, κάνει την δουλειά του και ενημερώνεται τακτικά.Αν πάσχει η ενημέρωση, ουδέν μεμπτόν. Με έντυπωσίασε που δεν υπάρχει ας πούμε η Ποτίδαια, ο κατάγραφος τάφος του Αγίου Αθανασίου και μερικά ακόμη πρόσφατα χαρακτηριστικά ευρήματα, αλλά οι προδιαγραφές του προλόγου και του οπισθόφυλλου κάνουν ευκρινές το γιατί.
Αν λογαριάσουμε, κατά τα συνήθη της εποχής, την ζωή σε επταετίες, η Χρύσα Παλιαδέλη αποτέλεσε στοιχείο της δεύτερης, τρίτης και εσχάτης ογδόης επταετίας της δικής μου ζωής. Υπολογίζω ότι ήδη δαπανάτε το πιο ακμαίο τμήμα του εγκεφάλου σας σε λογαριασμούς, οπότε προλαβαίνω να ρίξω και μερικές μπηχτές, ώστε να μη τους δώσετε την αρμόζουσα σημασία.

Το βιβλίο διαθέτει όλα αυτά που τιμούν την συγγραφέα του, αλλά φοβούμαι ότι μήτε μια εκατοντάδα από άξιους επιστήμονες θα μπορούσε να καλύψει τα κενά του, επειδή ακριβώς δεν προέρχονται από αδυναμία ή έλλειψη προσοχής, αλλά από την περιρρέουσα ατμόσφαιρα,στην οποία δύσκολα επιβιώνεις χωρίς φιάλες οξυγόνου. Εξηγώ: παράλληλα με αυτά που διακριβώνονται και εξηγούνται ,υπάρχουν κι ένα σωρό άλλα, που δεν βρίσκονται στο έργο της Χρύσας, όχι επειδή δεν τα έψαξε. Τα έψαξε, τα βρήκε, αλλά δεν τα δημοσίευσε.Δεν μπορούσε να τα δημοσιεύσει.Το γνωστικό της πεδίο προέρχεται από την πανεπιστημιακή κοινότητα, και οι συνάδελφοί της δεν της αρνήθηκαν στοιχεία επιπρόσθετα, αλλα και από τον χώρο της αρχαιολογικής υπηρεσίας, και τα αποτελέσματα των ερευνών της, όπως δημοσιεύονται. Αλλά έχει πολλά χρόνια, που η ελευθερία της γνώσης είναι ένα τριμμένο ρήμα, ανάλογο με άλλα έπεα πτερόεντα, όπως τοπική αυτοδιοίκηση, απλή αναλογική, μεσαίος χώρος, Ελλάδα δεν είναι μόνον η Αθήνα, οι ακρίτες επιμένουν μόνοι τους, περιφερειακή ανάπτυξη,κυκλωματα στο Κολωνάκι. Το ελληνικό δημόσιο χρηματοδοτεί το σύνολο της αρχαιολογικής έρευνας, ή επιστατεί το έργο των ξένων αποστολών. Η τακτική ενημέρωση των ειδικών περιοδικών συγγραμμάτων και η προδημοσίευση των αρχαιολογικών στοιχείων σε ετήσια συνέδρια καλύπτουν σαφώς το κενό της ενημέρωσης,αλλά δημιουργούν μια ιδιότυπη εμπλοκή στην δημιουργία συνθετικών έργων. Αυτά , σε περίπτωση που κάποιος τολμηρός θελήσει να τα διαπράξει,είτε πρέπει να έχουν «κλείσει» βιβλιογραφικά τουλάχιστον δέκα χρόνια πρίν είτε να γίνουν συλλογικά. Αλλά όλες οι μεγάλες συλλογικές προσπάθειες, έχουν τον χαρακτήρα της «ορθώς πολιτικής» αντιμετώπισης. Ευκολώτερα μπορεί να δημιουργηθεί μια σύνθεση υπό άρχοντα και βοηθούς, όπως γίνεται με τα λεξικά.Επιμένω πως είναι ζήτημα δεκάχρονης σκληρής δουλειάς και μόνον, επειδή δέκα άνθρωποι μπορούν να διαβάσουν και να αφομοιώσουν σε ικανοποιητικό βαθμό περίπου σαράντα δισεκατομμύρια λέξεις.Φτάνουν και περισσεύουν για να παραχθούν τέσσερα εκατομμύρια λέξεων μιάς τεράστιας σύνθεσης.


Στο βιβλίο, πίσω. Πέρα από τα στοιχεία και την σύνθεση, πρέπει να μας ενδιαφέρει κατά πόσον η προσωπικότητα της συγγραφέως εκφράζει την εποχή που το έργο δημιουργήθηκε.Ακόμη και αυτοί που αισθάνονται ότι διαχειρίζονται αιώνιες αξίες, έρχεται η ώρα και η επόμενη γενιά τους θεωρεί παρωχημένους.Η Παλιαδέλη συγγράφει υπό την πανεπιστημιακή εμπειρία των 60s ,υπό την συνταρακτική εμπειρία του 1977, υπό την έννομη διστακτικότητα του 1991. Είναι ακριβώς το παιδί που είδα σε μια φωτογραφία, πενήντα ετών νομίζω, όπου χαμογελάει σε ένα νηπιαγωγείο, συντροφιά με παιδάκια που αργότερα διέπρεψαν στον χώρο τους, τον Γραμμένο, την Δεληγιώργη.Αυτά τα μεταπολεμικά νήπια που πέρασαν από την εποχή του ραδιοφώνου στην εποχή του κινητού και από τα δελτία στις ψηφιακές καρτέλες,συνυπήρξαν με απιστευτες ροκιές κοντά σε επίφοβους τολμητίες, συγκρούστηκαν με συναδέλφους επίσης βέβαιους για τις επιλογές τους και φέρουν εντός τους το εσωτερικό σαράκι μιάς αριστερής συνείδησης που δεν έχει πέραση και τους καταθλίβει. Εϊχαν καλούς δασκάλους που γίνονται καλύτεροι με το πέρασμα του χρόνου, και έχουν εκπληκτικούς μαθητές που δυστυχώς δεν τους ξέρουν. Η εμπράγματη αφροσύνη αυτής της γενιάς οφείλεται στην πεποίθησή της ότι περιστοιχίζεται από πανύβλακες που ωστόσο διαθέτουν (τι σύμπτωσις!) όλα τα μέσα και τους πόρους που οι ίδιοι στερούνται.Δεν συνάντησα άνθρωπο γεννημένο μεταξύ 1940 και 1960 που να μη διαθέτει τέτοια ενεδρεύουσα και εδραία αντίληψη. Εσάς μπορεί να σας φαίνεται τρελό, αλλά επιμένω πως η κάθοδος προς την προσωπική κόλαση αυτής της φυλής ανθρώπων, άρχισε όταν ο πολύς Μάνος Χατζιδάκις είπε ότι ο Φλωρινιώτης είναι ο Μουλουτζί της Ελλάδας, κι άρχισαν τα ζεϊμπέκικα της Ευδοκίας να χαράσουν πολιτικές και στρατηγικές. Αυτομάτως η προσωπική αισθητική των αρχαιολόγων, για να μείνω σε ένα παράδειγμα, άρχισε να μεταβάλλεται σε γάζα αξιών. Οι «παπουτσίχρωμες γραβάτες και οι γραβατιές κάλτσες» έπρεπε να μεταβληθούν σε έναν πολτό από επιφανειακή, ασχολίαστη ενημέρωση. Τα προσωπικά ατυχήματα πλήθυναν. Οι ανασκαφικές εμπειρίες ενοχοποιήθηκαν. Όταν πρίν δέκα χρόνια είδα τον πρώτο αρχαιολόγο της ζωής μου που έδινε οδηγίες να μετρήσει ένα ανασκαφικό μέτωπο σε κάποιον οικονομικό μετανάστη που κρατούσε το ξυλόμετρο εδώ ή εκεί, ενώ εκείνος επόπτευε από το χείλος του σκάμματος, ήξερα ότι η φυλή αυτή μπορεί επειγόντως μόνον να γεράσει,αφήνοντας για το μέλλον τα σπουδαία.


Τελειώνω με το πιο σημαντικό ,κατά τη γνώμη μου.Η Χρύσα Παλιαδέλη είναι καλή μου φίλη.Την γνώρισα στα δεκαοχτώ. Είναι καλόκαρδη, συνεπής, αφιλοκερδής.Στά χρόνια μιάς πολιτιστικής πρωτεύουσας που μου φαίνεται ότι συνέβη πρίν εξήντα χρόνια,κράτησε έναν βαρύ τομέα με απόλυτη επιτυχία, κι αρνήθηκε ακόμη και την συμβολική της αμοιβή. Χορεύει πολύ ωραίο ρόκ.Είχαμε πάει ένα ταξίδι στα Σκόπια για άντληση προγράμματος και με δυό λεξούλες στο αφτί, χειρίστηκε σε χρόνο dt εξαιρετικά δύσκολες καταστάσεις. Ευτυχώς, αυτή η αγαθή εντύπωση υπάρχει στην Μακεδονίδα της. Οι λέξεις είναι στερεωμένες. Καλόκαρδες. Συνεπείς προς τον χαρακτήρα και την κοινωνική της συμπεριφορά. Να το πάρετε, να το διαδώσετε, αφού προηγουμένως το διαβάσετε.Συγγνώμη για το τελευταίο, αλλά οι εκδότες μας ζητούν ωραία οπισθόφυλλα, εδώ και δέκα χρόνια, ξέροντας από πείρα ότι ένας στους πέντε αγοραστές ενός βιβλίου είναι αναγνώστης μόνον του οπισθοφύλλου του. Ευχαριστώ.




Χρήσιμο υστερόγραφο:Διαβάζοντας το κείμενο, προκειμένου να το στείλω προς δημοσίευση,κατάλαβα πόσο με έβλαψε (μαζί με τα προφανή του οφέλη) ο πολύχρονος και καθημερινός αρθρογραφικός βίος. Έδωσα περισσότερη σημασία στο ύφος του παρουσιαστή παρά στην ουσία του βιβλίου.Έτσι, διογκώθηκαν οι γενικές γκρίνιες μου σε βάρος εγκαρδίων παρατηρήσεων που θα είχαν σίγουρα την διαχρονική τους αξία. Ζητώ συγγνώμη ,και από τη Χρύσα και από τους αναγνώστες. Για τους ακροατές, είναι ήδη αργά.

Πρόσφατη(19.05.09) πρόσχωση: πανάθεμά με και να θυμόμουνα που το έδωσα προς δημοσίευση. Πάντως το διάβασα στην παρουσίαση του βιβλίου, Σαλονίκη.

Ο Sraosha συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση της Ευρώπης του σήμερα, εν όψει ευρωεκλογών και στον απόηχο της Γιουροβίζιον. Αμήν

δηλαδής Μεθύστακες και Κοιλιόδουλοι.